Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hét WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privé berichten te bekijkenLog in om je privé berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Gabrielle Petit Dood en leven van een Belgische spionne tijd

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45625

BerichtGeplaatst: 03 Nov 2018 9:30    Onderwerp: Gabrielle Petit Dood en leven van een Belgische spionne tijd Reageer met quote

Sophie de Schaepdrijver - Gabrielle Petit. Dood en leven van een Belgische spionne tijdens de Eerste Wereldoorlog

Review:

https://www.humo.be/boekreviews/395635/sophie-de-schaepdrijver-gabrielle-petit-dood-en-leven-van-een-belgische-spionne-tijdens-de-eerste-wereldoorlog

Bestellen:

Quote:
Ze was de eerste arbeidersvrouw in Europa die een standbeeld kreeg. Haar leven werd tweemaal verfilmd in Hollywood. Toch is Gabrielle Petit in de vergetelheid geraakt. De internationaal gerenommeerde historica Sophie De Schaepdrijver vertelt het boeiende levensverhaal van de jonge patriottische vrouw die tijdens de Eerste Wereldoorlog in België spioneerde voor het Britse leger, tot ze in 1916 door de Duitsers werd ontmaskerd en voor een vuurpeloton kwam te staan. Sophie De Schaepdrijver wekt Gabrielle Petit opnieuw tot leven in deze beklijvende biografie.


https://www.bol.com/nl/f/gabrielle-petit/9200000095873714/?country=BE
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
zijde26



Geregistreerd op: 25-9-2005
Berichten: 130
Woonplaats: Leidschendam

BerichtGeplaatst: 09 Nov 2018 19:59    Onderwerp: Reageer met quote

De Belgische krant "De Standaard" brengt vandaag een groot artikel over dit boek en over Gabrielle Petit.
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht
Tandorini



Geregistreerd op: 11-6-2007
Berichten: 6921

BerichtGeplaatst: 09 Nov 2018 20:39    Onderwerp: Reageer met quote



Het artikel uit De Standaard

HET VERZET VAN GABRIELLE PETIT
‘Zo’n meisje van niks moet haar plaats kennen’
In 1916 kwam het winkelmeisje Gabrielle Petit als spionne voor een Duits executiepeloton. ‘Ambitie was wat haar dreef en haar patriottisme paste in de drang naar emancipatie’, zegt haar biografe Sophie De Schaepdrijver.

MARC REYNEBEAU

Twintig jaar geleden bracht historica Sophie De Schaepdrijver bij het brede publiek de toen wat vergeten Eerste Wereldoorlog weer onder de aandacht met het brede panorama dat ze ervan schetste in De Groote Oorlog (1997). Nu sluit ze de herdenking van een eeuw Eerste Wereldoorlog af met een boek over een bijna vergeten personage, ­Gabrielle Petit.

‘Ik wilde het genre van de biografie eens proberen’, zegt De Schaepdrijver. ‘Je kan je dan in alle details vastbijten en ze in hun context plaatsen, wat je als historicus veel vrijheid geeft.’ Petit was een dankbaar onderwerp. Tijdens de oorlog spioneerde ze voor de Britten, maar ze werd verraden en in 1916 door de Duitse bezetter berecht en geëxecuteerd, 23 jaar oud. Als nationale heldin werd ze na de bevrijding een mythe, het voorwerp van films, boeken, herdenkingen en monumenten. Zoals het standbeeld dat op 21 juli 1923 werd onthuld aan het Brusselse Sint-Jansplein, waar we vanuit het café waar we De Schaepdrijver ontmoeten uitzicht op hebben. De mythe – De Schaepdrijver spreekt over ‘context’ – is ook een deel van de biografie.

Gabrielle Petit, een kind uit de verarmde burgerij van Doornik, woonde bij het uitbreken van de oorlog in Sint-Jans-Molenbeek. Daar organiseert Sophie De Schaepdrijver op 22 november een reeks evenementen die Petit in een brede, ook actuele context plaatsen. Die dag zal het net een eeuw geleden zijn dat koning Albert de bevrijding vierde met een blijde intrede in Sint-Jans-Molenbeek.

‘Die blijde intrede was strak in scène gezet, de naam alleen al’, aldus De Schaepdrijver. ‘Bij dat ritueel juicht het volk en geeft de vorst iets, in dit geval het algemeen enkelvoudig mannelijk stemrecht. Vaak lijkt het alsof de oorlog de brute intrede van de moderniteit inhoudt, maar de rituelen rond het einde van de oorlog bleven zeer klassiek. Niet toevallig deed Albert eerst Sint-Jans-Molenbeek aan, toen al een wat onrustige gemeente, waar vrouwen in 1916 bij een hongeroproer het gemeentehuis hadden bezet. De oorlog had er diep ingehakt: 500 soldaten van daar waren aan het front gesneuveld, er waren tal van verzetsnetwerken actief, en daar werden verzetsbladen als La Libre Belgique en De Vlaamsche Leeuw gedrukt. Daar woonde ook Gabrielle Petit, in Klein-Molenbeek, ongeveer waar nu het WTC staat, toen een levendige buurt met voornamelijk mensen die in het centrum in de kleinhandel en de horeca werkten. Zoals Petit, zij was een winkelmeisje.’

U schetst haar als iemand die gedreven was om iets te worden, om iets te betekenen.

‘Zij is een toonbeeld van ambitie, van iemand met wilskracht en talent, maar voor wie de context niet meeviel. Ze moest op haar vijftiende van school af en besefte dat zo voor haar de weg naar een zelfstandig en waardig bestaan voorgoed was afgesneden. Geen diploma, geen geld, geen familie. Trouwen kon een alternatief zijn, maar daar stond ze zeer ambivalent tegenover. De oorlog verbreedde haar horizon en gaf kansen vanwege haar durf en intelligentie.’

‘Haar jeugd had haar erg wantrouwig gestemd tegenover de heersende macht. Daarom kreeg ze ook geen toegang tot het hoger secundair onderwijs. Want dat was de weg naar de normaalschool en daar kon geen plaats zijn voor iemand die tegen het gezag aanschopt.’

‘Een naoorlogse mythe wil dat Petit een volksmeisje was, maar dat klopt helemaal niet. Ze komt uit de burgerij, zelfs de gezeten burgerij. Een oudoom die ze nooit heeft gekend, was Jules Bara, ooit nog minister van Justitie. Ze had een familie van belastingontvangers, die echter van de sociale ladder is gedonderd. Haar vader stapelde de schulden op en na de vroege dood van haar moeder belandde ze in een weeshuis. Zij voelde zich onterfd en vond dat ze meer had kunnen zijn als de omstandigheden beter waren meegevallen.’

Dat lot wilde ze herstellen?

‘Ja, en ze zag niet in waarom ze daar niét naar zou streven. Voorts had ze ook veel uitstraling. Haar verloofde, die ze leerde kennen toen ze in een café in Brussel werkte, was meteen getroffen door haar distinctie en haar manier van praten, die helemaal niet pasten bij haar sociale status. Misschien deed dat haar wel opvallen bij de Britse inlichtingendienst. Ze werd gerekruteerd toen ze naar Engeland trok, haar verloofde achterna, met het plan om verpleegster te worden. Toen kreeg ze de boodschap dat ze misschien wel tot meer in staat was, dat ze kon concurreren met haar verloofde. Een beetje eigendunk bijbrengen, dat werkte bij haar wel.’

Ze nam grote risico’s als spionne voor de Britten in bezet België.

‘Dat besefte ze ten volle. In Luik was toen al een jonge vrouw terechtgesteld. En ze wist ook van de Duitse massamoorden op Belgische burgers bij de inval in de zomer van 1914.’

Motiveerden die moordpartijen haar ook? Ze verwees ernaar op haar proces in 1916.

‘Zeker. Misschien vooral omdat daarover toen gezwegen moest worden. De slachtoffers van de massamoorden zijn heel snel begraven en het was zelfs verboden om er kruisjes bij te zetten. Het was een centraal thema in de verzetskranten: niet zozeer de massamoorden op zich, maar het verzwijgen ervan, het liegen.’

Hoe belangrijk was haar werk als spionne?

‘Het heeft de loop van de oorlog niet veranderd, maar al haar rapporten bij elkaar boden de Entente-legers toch informatie waarover ze anders niet konden beschikken. Ze stuurde vrij precieze rapporten door. Maar de spionagenetwerken waren toen heel slecht beschermd. Het zwakke punt was dat rapporten via Nederland het land uit gesmokkeld moesten worden. Pas vanaf 1917 organiseerden de Britten – toen de enigen die op het terrein actief waren – een koerierdienst. Maar Petit moest zelf koeriers aanwerven. Dat was gevaarlijk, want de Duitsers betaalden veel beter. Petit werd verraden door een infiltrant, een risico waarvan ze zich wel degelijk bewust was.’

Waarom werd ze zo zwaar gestraft?

‘Haar straf was uitzonderlijk zwaar. De Duitsers hebben in totaal een tiental vrouwelijke spionnen terechtgesteld, maar vrij velen kregen genade. In 2003 was er bij het standbeeld van Petit nog een betoging tegen geweld tegen vrouwen. Maar dat sloeg nergens op: Petit stierf niet omdat ze een vrouw was, maar ondànks het feit dat ze een vrouw was.’

‘De veroordeling van Gabrielle Petit bleef onder de radar: het proces verliep achter gesloten deuren en ze miste het sociale netwerk dat voor haar een campagne had kunnen organiseren.’

‘Maar ze had ook een grote bek, en dat hielp niet, zeker niet in de Duitse militaire elitecultuur. Minderen moeten meteen op hun plaats gezet worden. Petit werd verweten dat ze zich op het proces zo insolent gedroeg dat van verzachtende omstandigheden geen sprake kon zijn. Zo’n meisje van niks moet haar plaats kennen.’

Hoe past het patriottisme in Petits persoonlijke ambitie?

‘Voor haar vallen die samen. Zij had een afkeer van brute macht, zoals die van haar vader, die haar moeder mishandelde. De brutaliteit die ze meemaakte op de kostschool en later toen ze in cafés en winkels werkte, zal dat niet hebben veranderd. Toch, zo valt uit haar kostschooltijd te leren, was ze altijd van goede wil. Maar nooit kreeg ze er wat voor terug. Altijd werden haar goede bedoelingen gefnuikt en werd ze vernederd.’

‘Datzelfde arrogante machtsmisbruik zag ze in de Duitse bezetting. Zij vond het haar plicht om een luis in de pels te zijn. Daarom weigerde ze om een genadeverzoek in te dienen.’

Maar het vaderland was haar wel dankbaar – kijk maar naar dit standbeeld hier in Brussel.

‘De onthulling was volledig gechoreografeerd door het bestel:verzetslui en haar bloedeigen familie moesten op slechte plaatsen gaan zitten, en niemand van hen mocht tijdens de plechtigheid het woord nemen. Maar ondertussen is dit toch het eerste standbeeld in de Europese geschiedenis voor een vrouw zonder sociale status.’

Toch is ze ‘slechts’ een symbool.

‘Petit werd zeker geïnstrumentaliseerd, maar tegelijk is ze een volksheldin, aan wie de herinnering levendig en veelvormig is. Ze was vooral een embleem van durf, idealisme en offerzin. Ze werd, net als de gesneuvelde soldaten, nooit gezien als slachtoffer en zo zag ze zichzelf ook niet.’

‘Veel tijdgenoten konden de oorlog en de bezetting moeilijk verenigen met hun vooruitgangsgeloof. Het einde ervan bevestigde dat weer: het Belgische front is niet gebroken, de democratie is hersteld, de toekomst heeft gewonnen.’

Wat maakte de herinnering aan Gabrielle ­Petit zo bijzonder?

‘Ze werd de verpersoonlijking van de res publica. Anders dan soldaten, die ertoe verplicht waren, koos zij er zelf voor om het voor het land op te nemen. Daaruit blijkt dat dit geen staatscultus was. De cultus kwam ook niet van onderuit, wel uit het middenveld. Het was de christelijke bediendenvakbond die haar als eerste ontdekte. Dat was een heel strijdbare vakbond, niet van kantoorbedienden, maar van mensen zoals zij, die in de horeca of de kleinhandel werkten. Die kon zich met haar profileren tegenover de elite – die als vanouds alle eer naar zich toetrok – maar ook tegenover de massa. Vanuit de gedachte: je kan het met talent en inzet ver schoppen als je dat wil. Maar dat is een individuele aspiratie. Eigen verdienste stond voorop. En zoals ­Petit bewees, kreeg ook het patriottisme daarin een emancipatorisch karakter.’

Waarom vervaagde de herinnering aan Petit in de jaren zestig?
‘Toen verdween het geloof in een Belgisch pantheon. Met de oorlog in Vietnam kreeg het idee van “sterven voor het vaderland” de doodsteek. Dat is de ultieme culturele demobilisatie. Met de Pax Americana was de oorlog ook van onze horizon verdwenen; ons kon niets gebeuren.’

‘Dat is vandaag toch weer anders, onder meer met de ambities van Rusland – wat Gabrielle Petit weer aan relevantie kan doen winnen. Niet als voorbeeld, want ik geloof niet je lessen kan trekken uit het verleden. Maar het geeft wel stof tot nadenken. Haar leven leent zich daartoe, zeker omdat er ook voor mij nog zoveel stiltes en lacunes in zitten.’
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group